Mark Montebello's blog

Minn żmien għal żmien jibqgħu jinqalgħu fil-gżejjer Maltin kwestjonijiet li jixħtuna l-baħar. Jew aħjar, kwestjonijiet li juru li konna u għadna l-baħar. Għax huma kwestjonijiet li suppost ilna li solvejnihom; kwestjonijiet li l-karattru ċivilizzat li mingħalina għandna mhu suppost li jara ebda kwestjoni fihom. Il-kwestjoni tat-tagħlim tar-reliġjon Musulmana fl-iskejjel tal-Knisja Kattolika hi waħda minnhom. Suppożizzjonijiet F’dan kollu qed nitkellmu fuq dak li hu suppost, jiġifieri fuq suppożizzjoniet li nagħmlu biex nidhru jew inħossuna aħjar. Waħda minn dawn is-suppożizzjonijiet hija li aħna s’issa, bħala poplu, rabbejna spirtu hekk ċivilizzat li l-prinċipji repubblikani jidħlu u joħorġu minn imnifsejna bħall-arja li nieħdu l-ħin kollu. Bħal ħafna suppożizzjonijiet, din ukoll hija tidher li hi fittizzja. Ħafna minna jagħmluha u jilagħbuha ta’ ċivilizzati u repubblikani u saħansitra ta’ liberali, imma mbagħad, meta niġu għas-si u n-no, issib li għandhom mentalità qadima u ma...

Min jaf għad tiġix f’idejk din il-munita ta’ €2? Ħarġitha l-Greċja fl-1 ta’ dan ix-xahar. Il-profil li turi hija tal-kbir filosofu Grieg tal-qedem, Platun, li għex erba’ sekli qabel Kristu. Dan kien waqqaf skola filosofika ta’ fama millennarja msejħa “Akkademja”. Is-sena kienet 387 QK, u din is-sena jaħbat l-erbgħa u għoxrin seklu mit-twaqqif tagħha. L-Akkademja baqgħet teżisti għal disa’ mitt sena sħaħ (sal-529 wara Kristu). L-Akkademja Il-medda art ċkejkna tal-Akkademja ta’ Platun f’Ateni (il-belt kapitali tal-Greċja) kienet tinsab madwar mil u nofs bogħod miċ-ċittadella tal-Akropoli lejn il-majestral. F’dak iż-żmien, l-inħawi kienu masġar b’siġar taż-żebbuġ magħrufa popolarment bl-isem ta’ Akademos, eroj Grieg tas-seklu 12 QK. Kien minn hawnhekk li l-iskola ta’ Platun ħadet isimha. Illum il-ftit fdal tal-Akkademja jinsab ġo park imdaqqas magħruf bħala Kolonos. Aktar kmieni din is-sena, biex jitfakkar l-anniversarju mit-twaqqif tal-Akkademja, it-23 Kungress Dinji tal-Filoso...

Isla - 17 ta' Frar tal-2012 Il-lejla qegħdin inġeddu dak li nebbaħ ġrajjiet ta’ ħamsin sena ilu. Qegħdin inġeddu l-istess xewqa, l-istess tama, l-istess ħolma, l-istess rieda li Mintoff u ħafna oħrajn kellhom f’qalbhom ħames għexieren ta’ snin ilu. Kienet ix-xewqa, it-tama, il-ħolma, ir-rieda għall-ġustizzja soċjali ; ix-xewqa, it-tama, il-ħolma, ir-rieda li ma jkun qatt aktar fil-gżejjer Maltin min jgħaffeġ fuq ħaddieħor, li ma jkun qatt aktar fostna min jagħmilha impossibbli għal xi wħud li jgħixu suriet in-nies; li ma jkun qatt aktar f’Malta u Għawdex min jiddetta kif wieħed għandu jgħix; min jippreżumi x’għamla ta’ ħajja wieħed għandu jkollu; min jikkmanda x’għandhom ikunu l-għażliet personali li ħaddieħor jista’ u ma jistax jagħmel. Din kienet l-għajta għall- ġustizzja soċjali ; l-istess għajta li qegħdin inġeddu l-lejla. Le, lanqas illum ħadd m’għandu jgħaffeġ fuq ħadd, ħadd m’għandu jagħmilha impossibbli li lkoll ngħixu suriet in-nies; ħadd m’għa...

Dalwaqt fl-Università ta’ Malta se jibda kors ta’ tliet xhur dwar il-filosofija f’Malta. Il-kors se jkun imfassal ghal tal-apposta sabiex ikun jista’ jghattendih kulmin hu b’xi mod interessat fis-suggett, kemm jekk digà jkollu xi tahrig filosofiku u kemm jekk le. Ghall-pubbliku generali, il-partecipazzjoni u r-registazzjoni huma bla hlas, u fl-ahhar ma jkun hemm ebda ezami x’wiehed jaghmel. Kors l-università Kors bhal dan hu principalment mahsub sabiex ikompli jkabbar l-gharfien fil-filosofija li ssir Malta. Il-lezzjonijiet se jibdew il-Gimgha, 17 ta’ Frar, u jintemmu fl-1 ta’ Gunju. Dawn isiru l-Università ta’ Malta, f’Tal-Qroqq, l-Imsida, bejn is-2.00 u t-3.00 ta’ waranofsinhar. L-ghalliem se jkun Fr. Mark Montebello. Sabiex wiehed jirregistra ghall-kors, jehtieglu jaghmel dan billi jzur is-sit: www.um.edu.mt/publiclecturesregistration u jinkiteb hemmhekk. Il-kors ghandu s-sigla PHI2019 (Philosophy in Malta). Wiehed jista’ wkoll jattendi l-ewwel lezzjoni u hemmhekk jinghatal...

Ghal dawk li ghadhom jinteressahom, il-Hadd li ghadda l-isqfijiet ta’ Malta u ta’ Ghawdex hargu ittra pastorali bl-istess titlu li jidher hawnfuq. Fil-qalba tal-ittra, l-isqfijiet ghamlu sejha sabiex kull kattoliku jaghmel “decizjoni importanti”: li, fic-cirkustanzi partikulari ta’ pajjizna bhalissa, kull kattoliku jiddeciedi “li jghix ta’ nisrani”. Programm shih Ghall-ewwel din is-sejha tista’ tidher ovvja. Jekk il-kattoliku ma jghixx ta’ nisrani, x’kattoliku hu? Imma jekk wiehed jidhol ftit aktar fil-fond tal-istedina jintebah li donnha timplika programm shih pastorali. L-isqfijiet donnhom huma ppreokkupati li, ghall-anqas f’parti minnu, il-kattolicizmu Malti u Ghawdxi qisu sar aktar kwestjoni ta’ kultura u drawwiet milli mod ta’ ghajxien konvint. Jista’ ghandhom ragun f’dan. Wiehed ma jistax ma jobsorx li, antika kemm hi antika din is-sejha, u minkejja l-ghadd ta’ drabi li digà saru sejhiet bhalha fl-imghoddi, ma kien ikollha ebda sinifikat jekk ma kinetx ukoll marbuta ma’ p...

Naghag ta' Bendu? Sabiex nidraw inharsu lejn ir-realtajiet ta’ madwarna b’ghajnejn gusti – jigifieri b’mohh u qalb marbuta ma’ dak li hu sewwa u moralment onest – jehtigilna nidhlu f’process ta “diztaghlim”, jigifieri li nikkancellaw minn go fina dak it-taghlim imsejjes fuq ordni ta’ jasar. X’ghallmuk? Hafna sekli ilu, madwar tliet mitt sena qabel Kristu, il-filosfu Grieg Aristotli kellu l-lehma brillanti li mohhna kien qisu lavanja. Mat-tnissil, din il-lavanja tkun nadifa ghal kollox. Mal-medda taz-zmien, il-lavanja tibda timtela b’hafna impressjonijiet gejjin mill-ambjenti ta’ madwarna: l-ewwel fil-guf, imbaghad mis-socjetà li nitwieldu u nitrabbew fiha. Ghall-ewwel, din il-lavanja taghna hi ghal kollox passiva. Tilqa’ l-impressjonijiet minghajr ma tkun tista’ tiqfilhom. Fi tliet kelmiet: IBELLGHULNA LI JRIDU ! Li kieku twelidna l-Belgju, aktarx konna nkunu ateisti; li kieku l-Iran, Musulmani; li kienu l-Ingilterra, Protestanti; li kieku l-Grecja, Ortodossi; li kieku c-C...