Mark Montebello's blog

Telgħet saflaħħar ix-xemx fuq is-sena li fiha se jsiru ħafna kontijiet. Is-sena li għaddiet ħalliet ħafna affarijiet pendenti u miftuħa. Dis-sena jridu jingħalqu. F’ġimgħatejn oħra, mhux biss il-Partit Laburista jkollu ‘leader’ ġdid, imma l-pajjiż ikollu Prim Ministru ġdid. Dan se jibda jagħlaq il-kontijiet. Dan se jibda jrodd l-istabbilità li lkoll nixtiequ naraw. Il-partit Qabel xejn, la darba qed nitkellmu f’din il-gazzetta, jidhirli li jrid jingħad li l-istabbilità trid tibda tinħass l-ewwel nett fil-Partit Laburista. Ma jidhirlix li l-partit hu mifrud. Imma għadda minn esperjenza trawmatika li jeħtieġ jirkupra minnha. Xi wħud firdu lilhom infushom mill-partit, jew aħjar minn min jirrappreżentah, u issa, għandi nifhem, huma anzjużi biex jerġgħu jirritornaw. Oħrajn, għalkemm mhux maqtugħin, ħassewhom maħsudin u xxokkjati. Dan-nies kollha, ilkoll Laburisti, m’għandix dubju li jridu jħossuhom għal darb’oħra komdi fil-partit li jirrappreżenta l-aspirazzjonijiet nazzjonali tagħh...

Il-problema tal-Air Malta donnha dejjem ittella’ mill-qiegħ akkużi ta’ min hu tabilħaqq il-ħtija li l-linja nazzjonali tagħna tal-ajru spiċċat fi stat ta’ problema hekk gravi. Ovvjament, l-akkużi ma jservu għal xejn għajr biex isaħħnu l-irjus. Dan jagħmel is-soluzzjonijiet għall-problema aktar diffiċli għax, flok ma nfittxu l-ġid li jagħmel tajjeb għal kulħadd, ninfexxew f’battibekki politiċi li jkomplu jżidu mal-problema. Kumpanija ta’ ġieħ L-Air Malta hi aktar minn sempliċiment linja tal-ajru. Hemm relazzjonijiet sentimentali marbutin magħha. Min għadu jiftakar jaf tajjeb x’jum ta’ ġieħ kbir kien għan-nazzjon Malti l-31 ta’ Marzu tal-1974 meta l-Air Malta ġiet inawgurata. Qabbli jiftakar ukoll meta, fil-21 ta’ Marzu ta’ sena qabel, Mintoff fil-parlament tkellem b’mod tant elokwenti fit-tħabbira tal-Air Malta u fl-approvazzjoni tal-att għat-twaqqif tal-kumpanija tagħha. Aktar minn hekk, jiftakar, aktarx b’nostalġija, bit-tkabbir, ftit ftit, li minn sena għal sena bdiet tagħmel...

Xi wħud mill-monumenti nazzjonali Dan l-aħħar sibt l-okkażjoni biex inżur it-tliet monumenti li saru għal Gwido Demarco, Ċensu Tabone u Duminku Mintoff ... u ma qaluli xejn! Mhux għax stennejt li l-bronz jitkellem, għax naf li s-soltu dan ma jagħmlux, ... imma l-arti tagħhom iva. Iva, stennejt li l-arti tal-monumenti tgħidli xi ħaġa dwar it-tliet persunaġġi. Kulma sibt kienu figuri ċassi li jħalluk kiesaħ u biered daqs il-bronz li jsawwarhom. Il-lingwaġġ artistiku Inzertajt kont xi ftit jew wisq naf lit-tlieta min-nies li għalihom saru l-monumenti. Tkellimt magħhom kemm-il darba u, għalkemm kienu lkoll akbar minni ħafna fl-età, diversi drabi ħadu l-ħin u l-paċenzja li jitkellmu miegħi. It-tlieta kienu nies li nirrispetta. Wieqaf quddiem il-monumenti tagħhom, bħal donnu stennejt li se nilmaħ xi ftit minn dak id-dinamiżmu, is-simpatija, l-intelliġenza u l-affibbilità li lkoll kellhom b’modi differenti. Stennejt li, għal ġenerazzjonijiet ġejjiena, kien se jitħalla xi xrara mill...

Iċ-ċelebrazzjoni tal-50 anniversarju tal-Indipendenza nhar il-Ħadd qiegħda ssir għall-ewwel darba fuq livell lil hinn mill-partiġġjaniżmu. Sa mill-1964 qatt ma kienx hekk. Dejjem kien il-Partit Nazzjonalista waħdu li ċċelebra dan l-avveniment. Iżda llum, bl-attitudni ġdida tal-gvern Laburista, dan qed jinbidel. Bil-mod il-mod, l-iħirsa tal-imgħoddi qegħdin jiġu mraqqda. ‘Indipendenza dipendenti’ Il-mod kif inkisbet l-Indipendenza fl-1964 kien frott tal-istinazzjoni ta’ Borg Olivier u sħabu. L-oppożizzjoni parlamentari kollha kienet kontra l-mod kif riedha sseħħ. Mhux biss Mintoff, iżda wkoll Mabel, Pellegrini u Ganado, ilkoll bil-partiti tagħhom li, effettivament, kellhom warajhom il-maġġoranza tal-poplu Malti. Gonzi biss kien favur il-mod kif Borg Olivier ried li l-Indipendenza sseħħ. Tant webbes rasu Borg Olivier li, meta ra li qatt ma kien se jkollu warajh l-approvazzjoni tal-erba’ partiti l-oħra, jew anki l-maġġoranza tal-poplu Malti, bil-kollaborazzjoni ta’ Gonzi, ħalla l-...

Nhar it-Tlieta, 20 ta’ Awwissu, hu Jum Mintoff, il-jum li fih, sena ilu, tfewlu d-dawl u raqad. Kienu t-8.20 ta’ filgħaxija (jew 20:20). It-Tnejn. F’dak il-jum, aktarx ilkoll nibqgħu niftakru l-mument eżatt ta’ fejn konna u x’konna qegħdin nagħmlu meta waslet għandna l-aħbar tat-tluq tiegħu. Għall-biċċa l-kbira tagħna kien qisu miet xi ħadd tal-familja; wieħed li għabbejnieh bir-responsabbiltà ta’ ħafna emozzjonijiet li ġarrabbna tul bosta snin. Riħa ta’ preżunzjoni Dawn l-emozzjonijiet għadhom ilewnu t-tifkiriet tal-ġrajjiet l-imgħoddija. Għal xi wħud biex ma jarawx ħlief għaxqa, ukoll fejn hemm l-għajb, u għal oħrajn biex ma jarawx ħlief għajb, ukoll fejn hemm l-għaxqa. It-tnejn ma jistgħux jagħarfu x-xibka mirquma u rqieqa li ssawwar in-nies u l-ġrajjiet daqskemm l-azzjonijiet, id-deċiżjonijiet u r-reazzjonijiet tagħhom. Mintoff għadu mhuwiex magħruf għal dak li kien fih innifsu. Ix-xbihat tiegħu fl-imħuħ tal-biċċa l-kbira tagħna, inkluż tal-bosta li kitbu dwaru (speċjalment...

F’Malta ma jidhirlix li għandna provvedimenti fil-liġi sabiex jistabbilixxu Jum Kommemorattiv li la jkun Festa Nazzjonali u lanqas Btala Pubblika. F’pajjiżi oħrajn, jiem bħal dawn isiru b’kunsens popolari, imbagħad b’reżoluzzjoni tal-Kamra tar-Rappreżentanti rispettivi tagħhom u finalment bi Proklamazzjoni tal-Kap tal-Istat. Jum Kommemorattiv Appuntamenti uffiċjali bħal dawn jingħataw ismijiet differenti skont il-pajjiż. Fl-Amerika u fil-Gran Britannja jissejħu ‘Jiem Kommemorattivi’; b’bosta pajjiżi oħrajn jissejħu ‘Jiem ta’ Tifkira’ jew ‘Jiem ta’ Għarfien’. Il-biċċa l-kbira ta’ dawn il-Jiem mhumiex festi nazzjonali jew btajjel pubbliċi. Huma biss jiem li jagħtu ġieħ lil xi persuna biex ixerrdu l-ideali tagħha, jew jiem li fihom titfakkar xi tema partikulari sabiex ikompli jitqajjem għarfien dwarha. Biex nagħti biss żewġ eżempj, insemmi l-ewwel ‘Jum Helen Keller’ fl-Amerika. Dan il-Jum ġie pproklamat mill-President Jimmy Carter fid-19 ta’ Ġunju tal-1980 f’għeluq il-100 sena mit-t...