Mark Montebello's blog

Il-kelma ‘kompetizzjoni’ saret qisha l-eqdes kelma ta’ żmienna. Aktar minn kelma. Saret qisha l-isem ta’ xi bibbja ġdida li ħadd ma jista’ jmeriha jew jitħasseb fuqha. Kollox sar qisu jsir f’isimha. Weħedha weħedha, il-kelma saret qisha ġustifikazzjoni ta’ kulm’ għandu jsir u li ’l barra minnha jew mingħajrha hemm biss il-baħħ u t-telfien. Faqar Tabilħaqq, għax il-kompetittività hija l-egħżeż valur tas-suq ħieles. Għal dan, kulma jkabbar il-kompetittività huwa tajjeb; kulma jnaqqasha jew itellifha hija ħażina. Kulħadd qisu f’tellieqa waħda b’opportunitajiet indaqs. Kulħadd jingħata l-istess għajnuniet għal raġuni waħda: biex itellaq ma’ ħaddieħor. Hija hija l-gidba kbira tan-neoliberaliżmu li qed ngħixu llum. Ibda’ biex, li l-opportunitajiet indaqs għal kulħadd ifissru ġustizzja, bħallikieku aħna lkoll l-istess u għandna l-istess ħtiġijiet jew l-istess ħiliet u snajja’. Il-ħrafa tal-opportunitajiet indaqs tħalli liż-żgħir jaqa’ lura u lill-kbir ilebbet ’il quddiem. F’suq ħiel...

Bil-baġit tal-ġimgħa li għaddiet jidher li l-gvern fetaħ idu. Konna ilna ma nisimgħuha din in-nota, iżda issa, wara ħafna snin, jidher li setgħet terġa’ tibda titwettaq. U wkoll, minn żmien Mintoff ’l hawn: baġit mingħajr taxxi ġodda. Ħaġa li konna rrassenjajna lilna nfusna biex qatt aktar ma jkollna. Imma issa seħħet tassew ukoll. Madanakollu, għandu mnejn li l-aktar messaġġ mhux mismugħ ta’ dan il-baġit li ħaseb għad-dinja mgħaġġla li qed ngħixu fiha. Kulħadd għaddej bil-gass mal-pjanċa, kif jgħidu. Ritmu dejjem jiżdied Il-ħajja li ġejna biex nidraw hija waħda frenetika. Sirna nies imgħaġġla u għaġġiela. Jeħtiġilna nlaħħqu ma’ elf miljun ħaġa f’salt: xogħol, tfal, taħriġ, studju, trobbija, rikreazzjoni, divertiment, safar ... Il-familja li darba kienet tissejjaħ ‘tal-ġabra’ donnha sparixxiet mill-eżistenza tal-biċċa l-kbira tan-nies. Ħafna jridu jgħaġġlu u jgħaġġlu u jgħaġġlu ħa jlaħħqu ma’ kollox ... u xorta waħda ma jlaħħqux. Din il-ħajja ma kinetx teżisti sa ftit għexieren...

Dan il-kliem, “Il-ħniena lis-sid”, jagħmel sehem mill-innu nazzjonali. Huwa kliem li nkiteb qabel it-tibdiliet industrijali tal-moviment tal-ħaddiema f’Malta u Għawdex. Illum, kważi mitt sena wara li nkiteb l-innu, dawn il-kliem donnu se qed ikollu jerġa’ jibda jintuża frisk frisk, qisu l-mitt sena ta’ bejnu u bejnna ma swew għal xejn. Mhux ħniena rridu, iżda jeddijiet. Kisbiet mitlufa Meta nkiteb l-innu Malti minn Dun Karm Psaila fl-1921, id-drittijiet li mbagħad inkisbu mill-moviment tal-ħaddiema f’Malta u Għawdex kienu għadhom ’il bogħod. Kellu raġun Dun Karm biex f’dan l-innu mill-isbaħ idaħħal dan il-kliem. Għax l-uniku paraventu tal-ħaddiem f’dak iż-żmien kienet il-ħniena. Din kienet il-linja li tofroq il-miżerja minn xi ftit tal-kuntentizza fil-ħajja ta’ eluf ta’ ħaddiema. Imdakkrin mill-kisba tad-drittijiet industrijali f’pajjiżi qrib tagħna, speċjalment fl-Italja u fl-Ingilterra, iżda f’inħawi oħra wkoll, il-ħaddiem Malti u Għawdxi beda bil-mod il-mod iqum biex jagħraf...

L-ambjentalisti aktarx huma llum l-aktar persuni fid-dinja politikament konxji tagħhom infushom. L-ambjent sar il-lok fejn l-oppressjoni umana u dinjija tal-lum qed tidher l-aktar; il-fruntiera fejn qed jiġu l-aktar wiċċ imb’wiċċ l-oppressjur u l-oppressat; il-fus li fuqu aktarx qed iddur l-aktar ir-rota tal-isfruttament li qed joħloq is-suq ħieles globalizzat. L-ambjentalisti saru l-martri l-ġodda ta’ din l-era umana. L-isfreġju tas-suq ħieles Is-suq ħieles globalizzat, bil-filosofija neoliberali tiegħu—li ma hu xejn jekk mhux paraventu għall-isfruttament—għamilha dejjem aktar diffiċli li n-nies, individwalment u kollettivament, ikunu konxji tal-qagħda politika li fiha jinsabu tabilħaqq. Mogħmija bl-illużjoni ta’ libertà u l-manija tal-konsum, bil-gidba tad-demokrazija u l-ħrafa tal-vot, mingħalihom li huma ħaġa meta fir-realtà huma oħra. Fir-realtà huma skjavi ġodda ta’ sidien anonimi qawwija daqskemm wikkiela, rgħiba u ħattafa li, waqt li jidħqu bil-biċċa l-kbira minna, ġabu...