Mark Montebello's blog

Hemm kelma għal meta jittrattawk ta’ vavu. PATERNALIŻMU. Hija kelma li tiġi mil-Latin ‘pater’, li tfisser ‘missier’. Għax meta jittrattawk ta’ vavu, iġibu ruħhom miegħek qishom kienu xi papà, imma fl-agħar sens tal-kelma papà jew missier. L-attitudni tkun li jittrattawk bħallikieku kont għadek xi tifel jew tifla li trid lil min jieħu ħsiebek u jħares fuqek. Appuntament għalik Nhar il-Ħamis, 16 ta’ Marzu, fiċ-Ċentru tal-Fortifikazzjonjiet, Triq San Mark, il-Belt (il-Mandraġġ), mis-7.30 ta’ filgħaxija ’l quddiem, se joħroġ ktieb proprju fuq hekk. Fuq il-paternaliżmu. Il-ktieb jismu MIN JGĦIDU N-NIES LI JIEN? – Il-FAQAR TAL-PATERNALIŻMU. Huwa miktub minn Mark Montebello u ppubblikat mill-SKS. Għal din l-attività l-pubbliku kollu hu mistieden u d-dħul huwa mingħajr ħlas. Din hija okkażjoni għalik ukoll, jekk jinteressak is-suġġett. Fl-attività tista’ tieħu sehem fid-diskussjoni (li żgur tkun interessanti, jekk mhux ukoll ftit taħraq), u wkoll tikseb il-ktieb bl-irħis, għax dak in-n...

Jghidu li, f’dan il-hin li qieghed nikteb, qieghed inhaddem ic-censura fuqi nnifsi; ghax qieghed noqghod attent ghal kull kelma li nnizzel. Jghidu li, ukoll meta ma noqghodx attent u nnizzel dak kollu li jigini f’mohhi, hawnhekk ukoll qieghed inhaddem certa ghamla ta’ censura; ghax il-hsieb tieghi huwa ccensurat b’sura socjali u psikologika li m’iniex konxju taghha. Ghaldaqstant, jghidu li c-censura hija bicca wahda mal-hsieb u ma nistghux nevitawha, lanqas li kieku rridu. Regoli bazici Argumenti bhal dawn jibbanalizzaw il-mekkanizmi li bihom tahdem ic-centura f’socjetà domokratika moderna. Ihalltu c-censura mal-prudenza, mal-bzulija, mal-ghaqal u mar-rispett. Nghidu ahna, meta jiena naghzel li f’kitba ma nghajjar lil hadd, li ma nuza ebda kliem hazin jew li ma naghmilx akkuzi bla fundament, din mhijiex censura daqskemm harsien tar-regoli bazici tal-edukazzjoni inter-personali. Aktar, meta persuna tkun prudenti dak li tghid lil xi hadd, biezla meta qed titkellem, ghaqlija meta qe...

Il-paternalizmu jittrattana ta’ tfal. Jittrattana bhallikieku konna nies li m’ghandiex hila niddeciedu ghalina nfusna. Bhallikieku ma nafux xi rridu. Il-paternalizmu jippretendi li ghandu xi dritt jiehu minn idejna r-responsabbiltà taghna nfusna. Li jagixxi minghajr il-kunsens taghna. Li jindahlilna f’hajjitna. Li jzommna dipendenti. Jezistu hafna ghamliet ta’ paternalizmu, l-aktar legali, istituzzjonali u inter-personali (jew individwali). F’din il-kitba nixtieq nistharreg il-bazi filosofika tal-paternalizmu, specjalment b’referenza ghall-hsieb ta’ ftit filosfi sinifikattivi, u mbaghad nislet principju baziku li bih inkunu nistghu niggudikaw il-paternalizmu u n-natura tieghu. Fl-ahhar nikkonkludi billi naghti indikazzjonijiet hfief ta’ kif jista’ jigi ttrattat bniedem paternalista. Kuntest filosofiku Qabel ma nigi ghal dawn it-tliet ghamliet ta’ paternalizmu, ghandu mnejn ikun xieraq jekk l-ewwel naghti daqqa’ t’ghajn hafifa lejn il-kuntest filosofiku tal-paternalizmu u kif ittra...