Mark Montebello's blog

Daż-żmien sirt tiltaqa’ ma’ bosta nies li, malli jaqbduha fuq il-politika, tarahom li nxteħtu għal rashom f’baħar ta’ suspetti. Ħafna drabi ssib li dawn in-nies jirrepetu mingħajr wisq ħsieb kantalieni li ħaddieħor ikun qalhom aktar minn darba bi skop politiku, proprju biex jitfa’ l-ħatab fin-nar u jkompli jħeġġeġ ambjent ta’ suspett li ma jikseb xejn, anzi, isewwed il-qlub u jħawwad l-imħuħ. Tajjeb li tistaqsi Li wieħed jikkwestjona dak li ħaddieħor jgħidlu m’hijiex xi ħaġa ħażina. Il-mistoqsijiet dejjem wasslu għall-informazzjoni u saħansitra għat-tagħlim. Bniedem li jistaqsi huwa bniedem li jitgħallem. Mhux biss. Huwa bniedem li ma jħallix l-għajdut jiġri bih jew l-apparenzi li jqarrquh. Tajjeb li tistaqsi: staqsi dejjem! Madanakollu, waqt li wieħed jistaqsi u jikkwestjona m’għandux jagħti widen għal kull tweġiba li tingħatalu, speċjalment mingħand dawk li l-intenzjoni tagħhom m’hijiex li jgħallmuh jew jgħarrfuh, iżda li jħawduh jew, li hu agħar, li jiksbu vantaġġ politiku m...

Iltqajt dan l-aħħar ma’ grupp t’Olandiżi biex nagħtihom taħdita fuq it-twemmin fil-gżejjer Maltin. Meta temmejt dak li ħejjejt biex ngħid, il-mistoqsijiet kienu kollha fuq il-korruzzjoni f’pajjiżna; f’dan biss donnhom kienu interessati. Ftit tal-ġimgħat wara, kelli komunikazzjoni bl-Internet ma’ għadd ta’ Spanjoli fuq ix-xogħlijiet letterarji Maltin; il-mistoqsijiet li bdew jagħmluli kienu fuq il-korruzzjoni f’pajjiżna; bħall-oħrajn, f’dan kienu interessati l-aktar. Korruzzjoni endemika Dan l-interess makabru qam dan l-aħħar minħabba li kulħadd sema’ bina li aħna litteralement noqtlu għall-korruzzjoni. Ngħiduha kif inhi, il-barranin li qatt ma rifsu fuq artna, u li aktarx bil-kemm qatt semgħu bina qabel, qishom f’daqqa waħda skoprew dak li l-barranin li jgħixu hawnhekk f’Malta jew f’Għawdex tgħallmu mal-ewwel ftit ġimgħat tagħhom fostna, u li aħna, bejnietna, ilna nafu ħafna: li aħna korrotti sa minn qaddisna! M’għandniex xi ngħidu, dan ma ngħiduh qatt fil-beraħ, u lanqas qatt ...

Dawk id-dokumenti li qed jinkixfu fuq nies li nvestew barra l-pajjiżi rispettivi tagħhom, dawk li qed jissejħu bl-Ingliż il-‘Paradise Papers’, jew, bil-Malti, il-‘Karti tal-Qaddisin’, jekk xejn juru differenza oħra qawwija bejn iż-żgħar u ’l min hu b’saħħtu finanzjarjament. Hija differenza li ma nistgħux nistagħġbu biha, iżda li tfakkarna bil-qawwi l-livelli ta’ diżugwaljanza li hawn fid-dinja, inkluż f’pajjiżna, u r-rgħiba tal-bniedem fejn twassal. X’nistgħu nagħmlu kontriha? wieħed jista’ jistaqsi. Atti inetiċi Il-Karti tal-Qaddisin jammontaw għal madwar 13.4 miljun. Huma dokumenti elettroniċi kunfidenzjali li jorbtu mal-investiment barra l-pajjiż tal-oriġini. Dawn inkixfu minn gazzetta Ġermaniża l-Ħadd li għadda, 5 ta’ Novembru, 2017. Il-Karti kixfu mal-120,000 isem ta’ individwi jew kumpaniji li jagħmlu investimenti bħal dawn. L-ammont ta’ flus involut f’dawn l-investimenti jlaħħaq l-10 triljun dolloru Amerikan, jiġifieri 10 miljun, miljun, miljun! Il-biċċa l-kbira ta’ dawn...

L-ewwel sentiment, u l-aktar—u, għandu mnejn, l-uniku—sentiment komuni, li l-poplu Malti u Għawdxi ġarrab mal-qtil godard ta’ Daphne Caruana Galizia kienet l-indignazzjoni. Qabel ma daħal il-partiġġjaniżmu politiku, qabel ma daħlu l-opportunisti, qabel ma bdew il-paniġierki, qabel ma ddeffsu l-moralisti, qabel ma serdqu l-ġudikaturi ... kien hemm l-indignazzjoni. U bir-raġun. Sal-lum—għall-anqas s’issa—hija l-indignazzjoni biss li tista’ tibqa’ tiggwidana biex inżommu rasna fuq għonqna u nġibu rwieħna ta’ nies sensibbli. Indignazzjoni xierqa Nerġa’ ntenni dak li għedt ftit ilu, li jien nista’ ma naqbel xejn ma’ dak li kienet tgħid Daphne, li jien nista’ ma naqbel xejn ma kif kienet tgħidu, li jien nista’ ma naqbel xejn mal-partiġġjani, l-opportunisti, il-paniġeristi, il-moralisti u l-ġudikaturi ... imma xorta waħda nibqa’ indignat, profondament, għall-qtil hekk indifferenti u krudil. Min jitlef rasu u jħalli ’l rasu tinġarr mill-partiġġjaniżmu, l-opportuniżmu, il-paniġeriżmu, i...

Nhar it-Tlieta, il-31 t’Ottubru tal-2017, miljuni ta’ nies madwar id-dinja kollha se jfakkru flimkien avveniment li ġrat 500 sena ilu. F’dan il-jum fl-1517, patri Agostinjan ta’ 33 sena, weħħel mal-bibien tal-knejjes f’raħal ċkejken fil-Ġermanja, Wittenberg, stedina għal diskussjoni bbażata fuq 95 punt duttrinali. Dan kien il-bidu umli ta’ riforma ġiganteska li kellha theżżeż id-dinja sal-lum. Il-patri żagħżugħ kien Martin Luteru. Eretiku min jagħmlu Ebda ġrajja, waħedha waħedha, u ebda bniedem, waħdu waħdu, ma jistgħu qatt ibiddlu l-istorja. Dan jistgħu jidhru li jagħmluh jekk wieħed jinjora il-qtajja bla qies ta’ ċirkustanzi, ġrajjiet u nies oħra li jkunu taw lil dik il-ġrajja jew lil dak il-bniedem appoġġ, sosten u sustanza. Hekk ukoll il-31 t’Ottubru tal-1517. U hekk ukoll Luteru. Kemm x’kien ġara dak in-nhar, kif ukoll x’seħħlu jagħmel Luteru, ħadu t-tifsira sħiħa tagħhom b’dak kollu li ġara wara fuq medda ta’ bosta snin, inkluż fatturi li juru li Luteru inzerta kien bnied...

X’għali għall-mewt għandi għat-tmiem inġust, godard u qarrieq ta’ Daphne Caruana Galizia! Kienet x’kienet il-fehma politika tagħha, kien x’kien il-mod kif titkellem u tikteb, il-qerda terribbli tagħha hija telfa għal Malta u Għawdex kollha, telfa għad-diċenza tagħna, telfa għaċ-ċiviltà tagħna, telfa għal-libertà tal-espressjoni. Daqqa lil pajjiżna Meta nhar it-Tnejn li għadda, 16 t’Ottubru, smajt bil-qtil attroċi ta’ Caruana Galizia, ħassejtni nimrad. Mhux għax kont naqbel ma’ xi fehma tagħha, mhux għax kont nafha mill-qrib, mhux għal xi raġuni personali, daqskemm għax in-nazzjon tagħna ġie fuqu dan l-għajb kbir li ġurnalista bħalha tintemm b’dan il-mod. Dan hu pajjiż ħieles, pajjiż li jħalli lil kulħadd jgħid li jrid, pajjiż li fih kulħadd jista’ jgħid dak li jrid kif irid, pajjiż li jħobb, jippromovi u jiddefendi d-dritt tal-espressjoni. Caruana Galizia kienet teżerċita dan id-dritt sal-limiti tiegħu, u forsi lil hinn ukoll. Imma kien dan id-dritt, sagrosant għal kull demokra...

Bil-baġit tal-ġimgħa li għaddiet jidher li l-gvern fetaħ idu. Konna ilna ma nisimgħuha din in-nota, iżda issa, wara ħafna snin, jidher li setgħet terġa’ tibda titwettaq. U wkoll, minn żmien Mintoff ’l hawn: baġit mingħajr taxxi ġodda. Ħaġa li konna rrassenjajna lilna nfusna biex qatt aktar ma jkollna. Imma issa seħħet tassew ukoll. Madanakollu, għandu mnejn li l-aktar messaġġ mhux mismugħ ta’ dan il-baġit li ħaseb għad-dinja mgħaġġla li qed ngħixu fiha. Kulħadd għaddej bil-gass mal-pjanċa, kif jgħidu. Ritmu dejjem jiżdied Il-ħajja li ġejna biex nidraw hija waħda frenetika. Sirna nies imgħaġġla u għaġġiela. Jeħtiġilna nlaħħqu ma’ elf miljun ħaġa f’salt: xogħol, tfal, taħriġ, studju, trobbija, rikreazzjoni, divertiment, safar ... Il-familja li darba kienet tissejjaħ ‘tal-ġabra’ donnha sparixxiet mill-eżistenza tal-biċċa l-kbira tan-nies. Ħafna jridu jgħaġġlu u jgħaġġlu u jgħaġġlu ħa jlaħħqu ma’ kollox ... u xorta waħda ma jlaħħqux. Din il-ħajja ma kinetx teżisti sa ftit għexieren...